Εμμηνόπαυση είναι η οριστική διακοπή του εμμηνορρυσιακού κύκλου.
Λαμβάνει χώρα σε μέση ηλικία 51,4 ετών ως αντανάκλαση της πλήρους ή σχεδόν πλήρους εξάντλησης των ωοθυλακίων.
Η εμμηνόπαυση ορίζεται αναδρομικά μετά από 12 μήνες αμηνόρροιας, χωρίς την ύπαρξη άλλου προφανούς παθολογικού ή φυσιολογικού αίτιου.
Πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια και περιεμμηνόπαυση
Εμμηνόπαυση πριν την ηλικία των 40 ετών θεωρείται μη φυσιολογική και είναι γνωστή με τον όρο πρώιμη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Η περιεμμηνόπαυση λαμβάνει χώρα μετά τα αναπαραγωγικά χρόνια και χαρακτηρίζεται από μεταβολές στον εμμηνορρυσιακό κύκλο και συχνά από συμπτώματα, χαρακτηριστικότερα των οποίων είναι οι αγγειοκινητικές διαταραχές.
Κύριο σύμπτωμα, εξάψεις
Το κύριο σύμπτωμα της μετάβασης στην εμμηνόπαυση και της εμμηνόπαυσης είναι οι εξάψεις.
Εκτός από τις εξάψεις, έχουν ταυτοποιηθεί και άλλα συμπτώματα που αποδίδονται στη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, όπως οι διαταραχές του ύπνου και η εμφάνιση καταθλιπτικών συμπτωμάτων, αρθραλγιών, μυαλγιών και διαταραχών μνήμης.
Οι εξάψεις σχεδόν πάντα αποδίδονται στην εμμηνόπαυση. Οι εξάψεις εμφανίζονται σε ποσοστό, περίπου, 80% των γυναικών.
Πιθανός μηχανισμός εξάψεων
Το αίτιο των εξάψεων δεν είναι γνωστό.
Θεωρούνται διαταραχή του θερμορυθμιστικού μηχανισμού με εντόπιση στον υποθάλαμο, λόγω της ελάττωσης των συγκεντρώσεων των οιστρογόνων.
Ένας υποθετικός μηχανισμός για την έναρξη των εξάψεων είναι η απόσυρση των ενδογενών οπιοειδών πεπτιδίων, δεδομένης της συσχέτισης της ανεπάρκειας των οιστρογόνων με την ενδογενή κεντρική δραστικότητα των οπιοειδών.
Εξάψεις στην όψιμη αναπαραγωγική ζωή και στη μετάβαση
Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν εξάψεις οι οποίες εμφανίζονται κοντά στις μέρες της εμμηνορρυσίας κατά τη διάρκεια της όψιμης αναπαραγωγικής ζωής. Οι εξάψεις αυτές είναι συνήθως ήπιες και δεν χρήζουν θεραπείας.
Η εμφάνιση τους είναι πιο έκδηλη κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην εμμηνόπαυση, με συχνότητα 40%.
Όταν οι εξάψεις συμβαίνουν τη νύχτα, τυπικά οι γυναίκες τις περιγράφουν ως νυκτερινές εφιδρώσεις.
Κλινική εικόνα εξάψεων
Η έναρξη των εξάψεων γίνεται ως ξαφνικό αίσθημα ζέστης στο στήθος και στο πρόσωπο και, στη συνέχεια, γενικεύεται σε όλο το σώμα.
Η διάρκεια της ζέστης είναι από δύο έως τέσσερα λεπτά της ώρας, συνδυάζεται συχνά με έκδηλη εφίδρωση και αίσθημα προκάρδιων παλμών, και ακολουθεί ρίγος και γενικότερο αίσθημα ανησυχίας.
Οι εξάψεις συμβαίνουν αρκετές φορές την ημέρα, με συχνότητα που κυμαίνεται από μία έως δύο την ημέρα έως μία ανά ώρα.
Διάρκεια στο χρόνο
Η εμφάνιση των εξάψεων είναι πιο συχνή κατά τη διάρκεια της νύχτας και ποσοστό μεγαλύτερο από 80% των γυναικών που θα τις εμφανίσει θα συνεχίσει να τις έχει και πέραν του έτους.
Στις περισσότερες γυναίκες, οι εξάψεις θα σταματήσουν μετά το τέταρτο ή πέμπτο έτος της εμφάνισης τους, αν και πολλές γυναίκες θα συνεχίσουν να τις έχουν για περισσότερα χρόνια.
Υπάρχουν αναφορές, ότι ποσοστό 9% των γυναικών περιγράφει εξάψεις μέχρι και την ηλικία των 70 ετών.
Ύπνος και εξάψεις
Οι εξάψεις ενδέχεται να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου.
Οι διαταραχές στον ύπνο μπορεί να είναι παρούσες ακόμη και επί απουσίας εξάψεων και η συχνότητά τους εκτιμάται από 32% έως 40% σε γυναίκες κατά την πρώιμη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και από 38% έως 46% στην όψιμη φάση.
Εκτιμάται ότι προγνωστικοί παράγοντες εμφάνισης των διαταραχών του ύπνου αποτελούν η αγχώδης διαταραχή και η κατάθλιψη.
Κατάθλιψη στη μετάβαση και στη μετεμμηνόπαυση
Επιπλέον, είναι πολύ πιθανό οι περιεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με εξάψεις να εμφανίζουν κατάθλιψη.
Όσον αφορά την κατάθλιψη, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εμφάνισής της σε γυναίκες που βρίσκονται στη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, ενώ ο κίνδυνος αυτός υποχωρεί στην όψιμη μετεμμηνόπαυση.
Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος πρωτοεμφανιζόμενης κατάθλιψης στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της μετάβασης στην εμμηνόπαυση. Ο κίνδυνος αυτός μειώνεται κατά την πρώιμη μετεμμηνόπαυση.
Πόνοι στις αρθρώσεις
Οι πόνοι στις αρθρώσεις είναι ένα κοινό σύμπτωμα κατά την 5η έως 6η δεκαετία της ζωής των γυναικών, με συχνότητα που φθάνει στο 50 60%.
Οι παχύσαρκες και οι γυναίκες με κατάθλιψη εμφανίζουν συχνότερα πόνο στις αρθρώσεις, αν και φαίνεται ότι γυναίκες στην περι και μετεμμηνόπαυση εμφανίζουν συχνότερα πόνο στις αρθρώσεις από ό,τι οι προεμμηνοπαυσιακές.
Δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί εάν ο πόνος σχετίζεται με την οιστρογονική ανεπάρκεια ή με ρευματολογική διαταραχή, αν και υπάρχουν δεδομένα ότι η χορήγηση ορμονικής θεραπείας θεραπεύει τις αρθραλγίες που εμφανίζονται κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.
