Το σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών, Ovarian hyperstimulation syndrome, OHSS, είναι μια επιπλοκή στις θεραπείες υπογονιμότητας που χρησιμοποιούν φαρμακευτική ωοθηκική διέγερση για την αύξηση του αριθμού των ωαρίων κατά τη διάρκεια μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, Assisted Reproduction Techniques, ART.
Σε μια μειονότητα των γυναικών που υποβάλλονται σε θεραπεία, η ωοθηκική απόκριση υπερβαίνει την αναμενόμενη, οδηγώντας σε κλινική κατάσταση με συγκεκριμένη παθοφυσιολογία.
Κλινική πορεία και βασικές αρχές διαχείρισης
Στις περισσότερες περιπτώσεις το OHSS είναι αυτοπεριοριζόμενο και απαιτεί απλή υποστήριξη και στενή παρακολούθηση εν αναμονή της επίλυσης του, ενώ συνήθως αυτοιάται.
Οι γυναίκες με πιο σοβαρό OHSS μπορεί να χρειαστούν νοσηλεία σε νοσοκομείο για να αντιμετωπιστούν τα συμπτώματα και να μειωθεί ο κίνδυνος περαιτέρω επιπλοκών.
Έτσι, οι βασικές αρχές της διαχείρισης του OHSS περιλαμβάνουν την έγκαιρη αναγνώριση και την έγκαιρη αξιολόγηση και θεραπεία των γυναικών με μέτριο ή σοβαρό OHSS.
Παθογένεια και κλινική σημασία
Ο παθογενετικός μηχανισμός του OHSS έχει λάβει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια και οι προφλεγμονώδεις μεσολαβητές φαίνεται ότι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση του. Ωστόσο, η εφαρμογή αυτής της βασικής επιστημονικής γνώσης στην κλινική πρακτική έχει μέχρι σήμερα αποδειχθεί δύσκολη.
Υπάρχουν λίγες υψηλής ποιότητας μελέτες που ασχολούνται με τη διαχείριση του OHSS και το θέμα παραμένει πολύ σημαντικό όχι μόνο για τους κλινικούς ιατρούς που ασχολούνται με τις θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αλλά και για εκείνους που φροντίζουν τις γυναίκες που εισάγονται σε τμήματα επειγόντων περιστατικών και σε γυναικολογικές κλινικές.
Πολύ συχνά δε, γυναίκες με OHSS χρειάζεται να αντιμετωπιστούν από κλινικούς ιατρούς που δεν είναι ειδικοί γονιμότητας και που δεν ασχολούνται με τις μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Μηχανισμός εκδήλωσης και παθοφυσιολογία
Η έκθεση των ωοθηκών σε ανθρώπινη χοριακή γοναδοτροπίνη, hCG, ή ωχρινοτρόπο ορμόνη, LH, μετά από ελεγχόμενη διέγερση των ωοθηκών με θυλακιοτρόπο ορμόνη, FSH, ευθύνεται για τις περισσότερες περιπτώσεις του OHSS.
Η έκθεση των υπερδιεγερμένων ωοθηκών στην hCG οδηγεί στην παραγωγή προφλεγμονωδών μεσολαβητών.
Το σύνδρομο χαρακτηρίζεται από διόγκωση των ωοθηκών και μετατόπιση υγρών από το ενδοαγγειακό στον εξωαγγειακό χώρο λόγω αυξημένης τριχοειδούς διαπερατότητας.
Αυτό οδηγεί στη συσσώρευση υγρών στην περιτοναϊκή, υπεζωκοτική και σπάνια στην περικαρδιακή κοιλότητα, με αποτέλεσμα την μείωση του ενδοαγγειακού όγκου και την αιμοσυμπύκνωση.
Οι γυναίκες με σοβαρό OHSS παρουσιάζουν υποογκαιμία, με μια τυπική απώλεια 20% του υπολογιζόμενου όγκου αίματος στην οξεία φάση του OHSS.
Συμπτώματα
Διάταση κοιλιάς.
Κοιλιακό άλγος, ανάγκη για αναλγησία.
Ναυτία ή και έμετος.
Δυσκολία αναπνοής, δύσπνοια στην κατάκλιση.
Μειωμένη διούρηση.
Οίδημα άκρων.
Συμπτώματα από τη συνοσηρότητα, όπως για παράδειγμα εικόνα θρόμβωση.
